Optymalne oświetlenie gabinetu (cz. II)
Andrzej Książkiewicz
Projektując nowy system oświetlenia gabinetu bądź przystępując do jego modernizacji warto wziąć pod uwagę zalecenia specjalisty.
Podejmując takie przedsięwzięcie należy:
ZAPEWNIĆ, JAKO PODSTAWOWE OŚWIETLENIE, ŚWIATŁO PADAJĄCE BEZPOŚREDNIO Z GÓRY
Światło ma pochodzić z kilku źródeł. Zapobiega to występowaniu w pomieszczeniu bardzo jasnych i ciemnych przestrzeni.
ZAINSTALOWAĆ ŹRÓDŁA ŚWIATŁA O TEJ SAMEJ BARWIE:
- w poczekalni i pomieszczeniach sanitarnych – źródła światła o barwie ciepło-białej,
- w gabinetach – źródła o barwie światła dziennego.
ZAPEWNIĆ WYMAGANE NATĘŻENIE OŚWIETLENIA
Wartość natężenia oświetlenia zależy od mocy źródeł światła, ich rozmieszczenia i wysokości zamocowania nad oświetlaną powierzchnią. Racjonalnym rozwiązaniem jest stosowanie opraw wyposażonych w regulację światła. Umożliwia to zachowywanie optymalnych warunków świetlnych przez cały dzień pracy. Regulacja światła jest bardzo pomocna podczas doboru kolorów. Określając barwę zęba w oświetleniu naturalnym powinniśmy korzystać dodatkowo z elektrycznego „światła dziennego”, co znacznie poprawi jakość i skróci czas wykonywania tej czynności. Trzeba tylko zadbać, by ilość tego dodatkowego światła nie była zbyt duża i nie wywoływała zjawiska olśnienia. Zastosowanie opraw z regulacją nie wymaga żadnej ingerencji w istniejącą instalację elektryczną. Stosowane obecnie elektroniczne układy sterujące pracą świetlówek pozwalają na płynną regulację światła w zakresie 1-100% maksymalnego strumienia świetlnego. Natężenie światła można też regulować za pomocą pilota, nie odchodząc od pacjenta.
ZADBAĆ O RÓWNOMIERNE OŚWIETLENIE MIEJSCA PRACY
Przy tak dużej (1000 lx.) wymaganej ilości światła w miejscu pracy bardzo trudno jest oświetlić gabinet jednym źródłem światła zapewniając w pozostałej części pomieszczenia jego niewiele mniejsze natężenie. W przypadku centralnego usytuowania unitu w gabinecie o powierzchni nie przekraczającej 15 m2 można zastosować jedną oprawę oświetleniową o odpowiedniej wielkości umieszczoną nad fotelem. Podczas montażu oprawy należy zadbać o to, by głowa pacjenta była objęta światłem padającym prostopadle od lampy. Jeśli istnieje możliwość zainstalowania kilku opraw do sufitu należy bezwzględnie z niej skorzystać. Uzyskamy wtedy lepsze, bardziej równomierne oświetlenie gabinetu.
Rozwiązanie idealne stanowi system oświetleniowy składający się z trzech dwuświetlówkowych opraw „światła dziennego” rozmieszczonych nad unitem w kształcie litery U. Jedną z opraw umieszcza się z tyłu unitu, za głową pacjenta, a dwie pozostałe wzdłuż unitu, po jego bokach. Mimo, iż nad głową pacjenta w tym rozwiązaniu brak silnego źródła światła, to system U zapewnia równomierny rozkład światła na stosunkowo dużej powierzchni obejmującej pole pracy i pozostałą część gabinetu.
Oprawy oświetleniowe systemu U można zamontować na wspólnej, podwieszanej na linkach do sufitu, konstrukcji mechanicznej lub mogą stworzyć niepowiązany mechanicznie zespół oświetleniowy. Rozwiązanie ze wspólną konstrukcją mechaniczną jest stosowane w gabinetach o wysokości powyżej 3,4 m.
Zmieniając wzajemne usytuowanie opraw, niezależnego systemu U, oraz moc źródeł światła można otrzymać prawidłowe warunki świetlne dla każdych kształtów pomieszczenia i usytuowania unitu.
W gabinetach o powierzchni powyżej 15 m2 prawidłowe warunki świetlne gwarantuje zastosowanie tylko kilku sufitowych opraw oświetleniowych. Zalecana jest jednak fachowa konsultacja dotycząca sposobu rozmieszczenia i wielkości zamontowanych opraw. Jeżeli jest to gabinet wielostanowiskowy, być może wystarczy umieszczenie nad każdym unitem oprawy „światła dziennego”.
Oświetlenie w każdym gabinecie należy rozpatrywać indywidualnie. O liczbie i rozmieszczeniu punktów świetlnych na suficie decyduje powierzchnia i wysokość lokalu oraz położenie unitu.
STARAĆ SIĘ MINIMALIZOWAĆ RÓŻNICE ILOŚCI ŚWIATŁA W POMIESZCZENIACH SĄSIADUJĄCYCH
Częste przechodzenie z pomieszczeń ciemnych do jasnych lub odwrotnie (np. gabinet zabiegowy i recepcja), poruszanie się w miejscach o dużych różnicach w natężeniu światła wymusza silne procesy adaptacyjne oczu.
Wysiłek spowodowany nadmierną pracą adaptacyjną powoduje zmęczenie mięśni oczu, a w konsekwencji zmniejszenie ich zdolności akomodacyjnych. Długotrwałe przebywanie w takich warunkach sprawia, że oczy powoli zatracają takie właściwości i przyzwyczajają się do nieostrego widzenia.
UWZGLĘDNIAĆ WPŁYW KOLORYSTYKI ŚCIAN NA JAKOŚĆ ŚWIATŁA W POMIESZCZENIU
Światło odbite od ścian dodaje się do strumienia świetlnego pochodzącego z oświetlenia głównego w gabinecie. Im ciemniejszy jest kolor ścian, tym bardziej światło odbite zafałszowuje światło dzienne.
- Zwrócić uwagę na szkodliwe zjawisko olśnienia.
Często wydaje się że wystarczy nad unitem powiesić niewielką dwuświetlówkową oprawę „światła dziennego” a pozostałą powierzchnię oświetlić kinkietami. W takiej sytuacji źródła boczne, naścienne muszą dawać bardzo dużo światła. Światło takie będzie nas raziło w oczy wywołując zjawisko olśnienia.
STOSOWAĆ ŹRÓDŁA ŚWIATŁA ZNANYCH, RENOMOWANYCH PRODUCENTÓW
Oferowane w sklepach oprawy nie są wyposażone w elektroniczne urządzenia stabilizacyjno-zapłonowe, a świetlówki mają niezadowalające widmo i niedostateczny współczynnik oddawania barw. Dlatego zaleca się oświetlanie miejsca pracy specjalistycznymi oprawami produkowanymi wyłącznie do tych celów
Oprawy wyposażone w takie źródła światła dają gwarancję zgodności parametrów świetlnych z wartościami katalogowymi oraz ich powtarzalności po wymianie świetlówek.
Nieustający postęp techniczny umożliwia wytwarzanie źródeł światła o coraz większej skuteczności świetlnej i trwałości. Dla użytkownika oznacza to stosowanie mniejszej liczby opraw oświetleniowych, zmniejszenie kosztów inwestycyjnych i eksploatacyjnych z zachowaniem dobrej jakości oświetlenia w pomieszczeniu. Wymaga to jednak śledzenia nowości pojawiających się w technice oświetleniowej.
Od niedawna dysponujemy nowym typem świetlówek (T5) nadającym się do oświetlenia stomatologicznego. Przy zachowaniu parametrów świetlnych świetlówek stosowanych dotychczas mają jednak mniejsze gabaryty. Pozwala to na miniaturyzację opraw oświetleniowych. Oprawy z takimi świetlówkami są zdecydowanie niższe, a ich długość nie przekracza 1300 mm. Mają mniejszą masę, co też nie jest bez znaczenia przy coraz popularniejszych sufitach z płyt kartonowo-gipsowych.
..............................................................................................................................................................
Kontakt:
inż. Andrzej Książkiewicz
CKD Sprzęt Precyzyjny
i Medyczny
05- 530 Góra Kalwaria
ul. Kilińskiego 26
tel. kom.: 607 100 602
e-mail: biuro@ckdak.pl
www.ckdak.pl

