Lekarze wykonujący zawód w formie indywidualnej lub indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej lub w ramach grupowej praktyki lekarskiej, a także na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z Zakładem Opieki Zdrowotnej mają obowiązek ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu przez nich czynności zawodowych. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej (a właściwie podmiot, który go utworzył) nie ma obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez ten Zakład, jeżeli nie ma zawartej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia lub umowy o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne zawartej z Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej albo organem założycielskim innego publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Umowy obowiązkowego ubezpieczenia poszczególnych lekarzy wykonujących zawód w tym NZOZ-ie oraz umowa dobrowolnego ubezpieczenia NZOZ-u nie są tożsame, nie obejmują swoim zakresem tych samych czynności (z prawnego punktu widzenia). Tak więc umowy dobrowolnego ubezpieczenia dla NZOZ-u przez podmiot, który go utworzył oraz umowy ubezpieczenia przez poszczególnych lekarzy zapewniają najszerszą ochronę ubezpieczeniową.

Uzasadnienie

Lekarze wykonujący zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w Zakładzie Opieki Zdrowotnej oraz w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej lub grupowej praktyki lekarskiej mają obowiązek ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych, wynikający z art. 48a ust. 1 Ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.).

W przypadku lekarza, będącego założycielem NZOZ-u i jednocześnie udzielającego świadczeń zdrowotnych w tym Zakładzie, występuje on w dwóch różnych rolach: jako organ założycielski NZOZ-u oraz jako lekarz wykonujący zawód. W razie wyrządzenia szkody osobie trzeciej przez tego lekarza przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, poszkodowany może wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym zarówno przeciwko organowi założycielskiemu Zakładu (NZOZ nie ma osobowości prawnej i nie występuje w obrocie), ale także przeciwko lekarzowi jako osobie, która bezpośrednio wyrządziła mu szkodę. Podobnie jest w przypadku innych lekarzy wykonujących zawód w NZOZ-ie na podstawie umów cywilnoprawnych, którzy mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności cywilnej z tytułu wyrządzenia szkody pacjentowi. Jedynie w przypadku lekarza – pracownika, za szkody wyrządzone przez niego osobie trzeciej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, odpowiada wyłącznie pracodawca, który wprawdzie może później wystąpić przeciwko pracownikowi z roszczeniem regresowym, ale wysokość tego regresu nie może przekraczać wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w chwili wyrządzenia szkody (chyba, że pracownik wyrządził szkodę umyślnie, wtedy jego odpowiedzialność wobec pracodawcy nie jest ograniczona).

Umowa dotycząca odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy udzielaniu świadczeń przez NZOZ nie będzie miała zastosowania w przypadku wystąpienia z roszczeniami bezpośrednio przeciwko lekarzowi, i odwrotnie. Każda z umów ma zabezpieczyć wypłatę odszkodowania poszkodowanemu w zależności od tego, przeciwko komu skieruje on swoje roszczenie (może także wystąpić przeciwko lekarzowi i zakładowi). Zasadne jest więc, aby – obok ubezpieczeń obowiązkowych lekarzy wykonujących zawód w NZOZ-ie na podstawie umów cywilnoprawnych – została zawarta także umowa ubezpieczenia dla NZOZ-u.

Ponadto w odniesieniu do obowiązkowego ubezpieczenia lekarzy należy zauważyć, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy i lekarzy dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 515) minimalna suma gwarancyjna wynosi 25.000, 50.000 albo 100.000 euro w zależności od wykonywanych czynności, a kwota ta dotyczy jednego i wszystkich zdarzeń zaszłych w okresie ubezpieczenia, który nie może być dłuższy niż 12 miesięcy. Uwzględniając, że wysokość odszkodowań zasądzanych przez sądy często znacznie przekracza te kwoty, w przypadku zaistnienia w okresie objętym ochroną dwóch zdarzeń, z których każde spowodowało szkodę w wysokości np. 600.000 zł, polisa ubezpieczenia obowiązkowego nie wystarczy nawet na zaspokojenie w całości roszczeń jednego poszkodowanego. Lekarz powinien więc rozważyć korzyści płynące z posiadania dodatkowej (obok obowiązkowej) umowy dobrowolnego ubezpieczenia.

Odpowiedzi udzielono: 29 lipca 2010 r.
Stan prawny dotychczas nie uległ zmianie.