Poradnik Stomatologiczny, 2009,IX,9; 316-318

Urazowe uszkodzenia zębów mlecznych

Patryk Siwik*, Anna Janas


Zakład Chirurgii Stomatologicznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 6 Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

  • Tab. I. Przyczyny urazu
  • Tab. II. Klasyfikacja urazów zębów mlecznych

Wstęp: Urazy mechaniczne, które działają bezpośrednio lub pośrednio na zęby mogą powodować ich uszkodzenie. Celem pracy było określenie rodzaju i częstości wystąpienia najczęstszych urazów zębów mlecznych.

Materiał i metody: Obserwacją kliniczną objęto 249 dzieci w wieku przedszkolnym, w tym 187 chłopców i 62 dziewcząt,  skierowanych z powodu przebytych urazów, wśród których największą liczbę stanowiły upadki podczas zabaw. Urazowe uszkodzenie zębów górnych siecznych stwierdzono u 226 dzieci, zaś u pozostałych przebyty uraz obejmował zęby sieczne dolne. Na podstawie badania klinicznego i radiologicznego dokonano klasyfikacji urazów. Leczenie uzależnione było od uszkodzenia i wieku dziecka.

Wyniki: Urazy zębów mlecznych dotyczyły siekaczy przyśrodkowych, częściej w szczęce niż w żuchwie.

Wnioski: Najczęściej obserwowano zwichnięcia zębów w szczęce. Urazy występują częściej u chłopców niż u dziewcząt.

Praca finansowana przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi w ramach działalności statutowej nr 503-2148-1.

WSTĘP

Urazy mechaniczne, które działają bezpośrednio lub pośrednio na zęby mogą powodować ich uszkodzenie. Dotyczą najczęściej zębów siecznych, częściej szczęki niż żuchwy. Dzieci z wadami zgryzu są w razie wypadku bardziej narażone na uszkodzenie nieprawidłowo ustawionych zębów. Urazy zębów mlecznych obserwuje się często u dzieci w wieku 2 i 3 lat. Poprzez podatność kości wyrostka zębodołowego zwykle następuje przemieszczenie zęba, nadwichnięcie, wtłoczenie, zaś złamania zębów mlecznych należą do rzadko występujących [1].

Celem pracy było określenie rodzaju i częstości wystąpienia najczęstszych urazów zębów mlecznych. 

MATERIAŁ I METODY

Obserwacją kliniczną 3-letnią objęto 249 dzieci w wieku przedszkolnym (187 chłopców i 62 dziewcząt), które zostały skierowane do leczenia z powodu przebytych urazów. Wśród nich największą liczbę stanowiły upadki podczas zabaw (tab. I). Urazowe uszkodzenie zębów siecznych górnych stwierdzono u 226 dzieci, zaś u pozostałych przebyty uraz obejmował zęby sieczne dolne. Dotyczyły one tylko pojedynczych zębów.

W badaniu klinicznym szczególną uwagę zwrócono na powłoki twarzy, stan tkanek miękkich, położenie zęba, jego ruchomość podczas badania palpacyjnego, rodzaje ewentualnych ubytków, wrażliwość na opukiwanie, testy na żywotność. Końcowym badaniem była diagnostyka radiologiczna – zdjęcia zębowe lub pantomograficzne. Na tej podstawie dokonano klasyfikacji wszystkich urazów (tab. II).

Leczenie urazowych uszkodzeń zębów mlecznych uzależnione było od uszkodzenia i wieku dziecka, zaś rodzice lub opiekunowie zostali poinformowani o możliwości powstania uszkodzeń w uzębieniu stałym.

Zwichnięcie całkowite i częściowe zębów bez przemieszczania leczono ortopedycznie z zastosowaniem materiałów kompozytowych. Wskazaniem do ekstrakcji zęba było znaczne jego przemieszczenie ku przodowi lub tyłowi, które nie kwalifikowało się do leczenia ortopedycznego. Pęknięcie szkliwa nie wymagało zastosowania terapii, zaś w przypadku złamania szkliwa dokonano niewielkiego oszlifowania brzegu siekacza, który uległ urazowi, w celu usunięcia ostrych powierzchni i odzyskania symetryczności. W 15 przypadkach wtłoczenia zęba mlecznego w głąb zębodołu, zadecydowano o ich usunięciu, gdyż wykazano w obrazie radiologicznym jego bliski kontakt z zawiązkiem zęba stałego, co mogło wpłynąć na utrudnienie prawidłowego wyrznięcia się. Spośród 42 zębów wybitych, dostarczono jedynie 8 z nich, które replantowano z wykorzystaniem materiałów kompozytowych wzmocnionych włóknami. Pozostałe zęby nie zostały odnalezione na miejscu wypadku.  

WYNIKI

Urazy zębów mlecznych dotyczyły siekaczy przyśrodkowych pojedynczych zębów, częściej w szczęce (90,7%) niż w żuchwie. Najczęściej obserwowano zwichnięcia zęba (57,4%), zaś w dalszej kolejności złamania korony (27,7%).

DYSKUSJA

Przyczyny i częstość występowania urazowych uszkodzeń zębów są różne w zależności od wieku chorego. Najczęściej doznane urazy u małych dzieci oraz w wieku przedszkolnym związane są z upadkiem podczas zabaw, niewłaściwym posługiwaniem się zabawkami, a także intensywnym nagryzaniem twardych przedmiotów. Powodują one przede wszystkim ubytki twardych tkanek koron zębów. Fakt ten należy tłumaczyć dużą elastycznością młodej tkanki kostnej wyrostka zębodołowego, która pod uciskiem ustępuje, a następnie wraca do pierwotnego położenia. W przedstawionym materiale klinicznym pęknięcia i złamania szkliwa stwierdzono u 28 dzieci.

Należy podkreślić, że urazowe uszkodzenie zębów jest uzależnione od siły urazu, miejsca jego działania, przedmiotu, którym został zadany, a także wytrzymałości tkanek zęba. U leczonych pacjentów uraz zębów mlecznych dotyczył wyłącznie zębów przednich, co łączyło się z rodzajem urazu, który był spowodowany upadkiem dziecka na twarz.

Sobczak i wsp. [2] oraz inni [3, 4] wskazują na częstsze występowanie urazów u chłopców niż dziewcząt, co jest zgodne z naszymi doniesieniami. Rajab [5] na podstawie przeprowadzonego leczenia dzieci w Jordanii, stwierdza przewagę urazów pojedynczych zębów nad urazami mnogimi. Opinię tę także podzielamy.

Wielu autorów [3, 6] podkreśla występowanie urazów w zębach szczęki na 90%. Wyniki naszych badań są zgodne z tymi danymi.

Warto także podkreślić wpływ urazów zębów mlecznych na zawiązki zębów stałych. Bowiem we wczesnym okresie rozwojowym rzadziej może wystąpić uszkodzenie, gdyż zawiązek zęba stałego znajduje się w szczęce po stronie podniebiennej korzenia zęba mlecznego. Natomiast w wyniku wzrostu szczęki u dziecka obydwa zęby znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie i dlatego każde wtłoczenie zęba może mieć ujemne następstwa dla zęba stałego, np. w postaci zniekształcenia korony. Tak więc zastosowane przez nas leczenie w tych przypadkach było w pełni uzasadnione.

Ponadto z naszych obserwacji klinicznych wynika, że największa liczba urazów zębów mlecznych przypada na okresy wakacyjne oraz zimowe.

WNIOSKI

Najczęściej obserwowano zwichnięcia zębów w szczęce. Urazy występują częściej u chłopców niż dziewcząt.

..............................................................................................................................................................

PIŚMIENNICTWO

1.    Jokic N.I., Bakarcic D., Fugosic V., Majstorovic M., Skrinjaric I.: Dental trauma in children and young adults visiting a University Dental Clinic. Dent Traumatol 2009; 25: 84-87.

2.    Sobczak M., Remiszewski A.: Urazowe uszkodzenia zębów u pacjentów leczonych w Zakładzie Stomatologii Dziecięcej IS AM w Warszawie w latach 1992- 2002. Nowa Stomat 2003; 23: 16-23.

3.    Adamowicz-Klepalska B., Maraszkiewicz-Kulesza M.: Urazowe uszkodzenia zębów stałych i powikłania u pacjentów zgłaszających się do Zakładu Stomatologii Dziecięcej Akademii Medycznej w Gdańsku. Przegl Stomat Wieku Rozwoj 1996; 14/15: 46-50.

4.    Pypeć K., Mikołajczyk M.: Postępowanie stomatologiczne w pourazowym zwichnięciu częściowym zębów stałych na podstawie przypadku klinicznego. E-Dentico 2006; 2: 92-96. 

5.    Rajab L.D.: Traumatic dental injuries in children presenting for treatment at the Department of Pediatric Dentistry, Faculty of Dentistry, University of Jordan 1997-2000. Dent Traumatol 2003; 19: 6-11.

6.     Al-Jundi S.H.: Dental emergencies presenting to a dental teaching hospital due to complications from traumatic dentak injuries. Dent Traumatol 2002; 18: 181-185.

..............................................................................................................................................................

© Patryk Siwik, Anna Janas

..............................................................................................................................................................

*Adres do korespondencji

Patryk Siwik

Zakład Chirurgii Stomatologicznej
Uniwersytecki Szpital Kliniczny Nr 6 UM
92-213 Łódź, ul. Pomorska 251
tel.: +48 042 675 75 29

Pracę nadesłano: 09.07.2009 r.
Przyjęto do druku: 20.08.2009 r.

Praca recenzowana