Visteo (Owandy, Francja) to nazwa nowego systemu radiografii cyfrowej wewnątrzustnej (fot. 1), wykorzystującej czujnik oparty o technologię CMOS (akronim od ang. Complementary Metal Oxide Semi-conductor). Innowacyjnym podejściem do koncepcji połączenia detektora z przewodem oraz pozycjonowania układu w jamie ustnej wykazała się firma Owandy (Francja, Paryż). Nowatorskie rozwiązania skupiły się tutaj na eliminacji słabych punktów wszystkich systemów kabelkowych – narażonych na uszkodzenia mechaniczne oraz trudności ze składaniem ramek - pozycjonerów.

Czujnik w postaci czarnej skrzynki (fot. 2) jest z kablem połączony zatrzaskowo (fot. 3), a impulsy przepływają na zasadzie zjawiska indukcji.

Fakt ten implikuje kilka pozytywnych cech układu:

• usunięto wrażliwe na mechaniczne urazy miejsce styku czujnika z przewodem – system odporny na urazy mechaniczne,

• poprzez połączenie możliwy jest obrót czujnika wokół zatrzasku na kabelku w sposób ciągły lub skokowy, umożliwiając zastopowanie w ściśle określonej pozycji – umożliwia łatwe pozycjonowanie łącznie z ramką,

• można wymieniać kabelki załączone do zestawu bez zmiany czujnika i na odwrót.

Kabel przeprowadzony został w stalowej obudowie (fot. 4), która odporna jest na uszkodzenia mechaniczne, w tym przegryzienie przez pacjenta. Osłona ta przechodzi łagodnie w ramkę pozycjonującą czujnik, co stanowi trzecią innowację. Na metalowej rurce osłony kabla umieszczone są wykonane z tworzywa sztucznego części pozycjonera: płytka do zagryzania oraz okular (fot. 5).

Płytki do zagryzania są wymienne i w zależności od funkcji mogą mieć postać:

• płaską – do wykonywania zdjęć w technice kąta prostego lub skrzydłowo-zgryzowych (fot. 6),

• wygiętą w kształt litery U i grubszą od poprzedniej – do zdjęć endodontycznych z narzędziem w kanale (pomiar długości roboczej kanału), co przedstawiono na fotografii 7.

Dalej na metalowej prowadnicy znajduje się okular, który służy do właściwego ustawienia promienia centralnego wiązki promieniowania rentgenowskiego.

W zestawie Visteo czujnik został połączony ruchomo z ramką  – pozycjonerem, w sposób umożliwiający łatwe zorientowanie do danego obszaru obrazowanego rejonu szczęki. W odpowiednim ustawieniu relacji płytki zgryzowej i czujnika pomaga pozioma linia na powierzchni detektora, zwróconej do promieniowania RTG. Ścięte narożniki czujnika skierowane w stronę przeciwną, niż pozycja płytki zgryzowej bardzo ułatwiają jego ułożenie w trudno dostępnych miejscach jamy ustnej, np. przy wykonywaniu RTG zębów przedtrzonowych górnych (fot. 8). Czujnik można układać w pozycjonerze również poziomo, np. w odcinkach skrzydłowych szczęk (fot. 9).

Zatrzaskowe połączenie kabelka z czujnikiem pozwala na szybką zamianę dwóch rodzajów kabli dołączonych na stałe do zestawu Visteo:

• kabelek bez ramki – pozycjonera pozwala na układanie czujnika w jamie ustnej w zgodzie z kanonami techniki izometrii (fot. 10),

• kabelek z ramką – pozycjonerem stosowany jest w technice kąta prostego lub w technice skrzydłowo-zgryzowej (fot. 11).

Zmiana ułożenia ramki – pozycjonera z użycia w technice kąta prostego na technikę skrzydłowo-zgryzową następuje błyskawicznie poprzez odpowiednią zmianę ułożenia płytki zgryzowej i kąta nachylenia czujnika względem kabelka w położeniach ustalonych (fot. 12). Przy zdjęciach koron zębów – płytka zgryzowa służy jako skrzydło i jest ułożona pośrodku czujnika: poziomo lub pionowo. W technice kąta prostego – płytka przebiega wzdłuż bocznego brzegu detektora.

Czujnik CMOS, aby przechwycił obraz, musi zostać uaktywniony za pomocą przycisku znajdującego się na kabelku za ramką, bezpośrednio przed każdym badaniem RTG. Aktywację można również przeprowadzić w oprogramowaniu.

Przycisk na panelu zamontowanym na przewodzie detektora umożliwia równocześnie zmianę orientacji przechwytywanego obrazu:

• pionową do góry (fot. 13),

• pionową na dół,

• poziomą zwróconą w prawo (fot. 14),

• poziomą w stronę lewą.

w zależności od ułożenia czujnika w jamie ustnej pacjenta.

Higieniczna praca z zestawem Visteo wymaga stosowania podobnych zasad, jak w przypadku innych zestawów do radiografii cyfrowej:

• torebka – osłonka jest zakładana na czujnik i część zgryzową ramki (fot. 15),

• w temperaturze do 121oC sterylizuje się części ramek: okular i płytkę zgryzową,

• chusteczkami dezynfekującymi należy każdorazowo przemywać czujnik, metalową osłonkę kabla i część kabla, łącznie z przyciskiem aktywującym.

Integralną częścią zestawu do radiografii jest komputer z oprogramowaniem, które służy do przechwytywania obrazów, ich trwałego magazynowania oraz obróbki komputerowej (fot. 16). Po przechwyceniu, obraz jest zapamiętany w bazie danych, łącznie z dawką, którą otrzymał pacjent w czasie badania RTG. Konieczność rejestracji dawek jest konsekwencją wynikającą z ustawy (Dz. U. Nr 193 poz. 1625).

Nieuzbrojone oko ludzkie jest w stanie rozróżnić 256 odcieni szarości. Obrazy rentgenowskie, które powstały przy użyciu detektora sytemu Visteo dają ok. 212 , czyli 4096 skalę szarości. Narzędzia dołączone do oprogramowania pozwalają wykorzystać tą rażącą dysproporcję do komputerowego wspomagania niedoskonałości człowieka.

Wykorzystanie skrzynki narzędziowej (fot. 17) umożliwia takie operacje na obrazie jak:

• zamiana negatywu na pozytyw,

• obrót i odbicie lustrzane,

• kolorowanie,

• powiększenie części obrazu (lupa),

• pomiar z kalibracją,

• odniesienie współczynników skali szarości do linii przekroju (isodensity),

• pseudo 3D.

Nieużywany czujnik Visteo można „zaparkować”, umieszczając go w pojemniku przypinanym za pomocą rzepa na ramieniu nożycowym aparatu rentgenowskiego (fot. 18).

..............................................................................................................................................................

© Piotr Malisz

..............................................................................................................................................................

Autorzy zdjęć:

Fot. 1-3, 6-11, 13-15, 17-18. Piotr Malisz,
Fot. 4-5, 12, 16. Owandy.

..............................................................................................................................................................

Składam serdeczne podziękowanie Panu mgr inż. Wojciechowi Wilkowi (właścicielowi firmy All-Dent – www.alldent.info.pl), dystrybutorowi radiografii cyfrowej OWANDY (Francja, Paryż) za nadesłane materiały i pomoc w realizacji artykułu.